• Ana Sayfa
  • Ana Sayfa
  • Eğitimlerimiz
  • Aile ve Çocuk
  • Hayır Diyebilmek

Hayır Diyebilmek

yükleniyor..

Ana Sayfa » Projeler » Aile ve Çocuk » Hayır Diyebilmek

ÇOCUGUNUZA “HAYIR” DERKEN DİKKAT ETMENİZ GEREKENLER
Disiplin kelime anlamıyla ögretmek demektir; oysa disiplin denildiginde cezalandırma, sert davranma gibi kavramlar akla gelmektedir ilk anda.Çocuklarımızın yasamda yol alabilmeleri için öncelikle anne- babalarından ögrenmeleri gereken pek çok sey vardır. Kabul edilen- istenilen davranısları gösterebilmesi için çocuklara bu davranısları ögretmek, yanlıs yapılanları düzeltmek gerekir. Çocuklar ancak dogrular gösterildikçe, yanlıslar düzeltildikçe dogrulara nasıl ulasacaklarını ögrenebilirler.
Çocuklarımıza disiplin vermeye çalısırken nelere dikkat edilmeli?
Çocuklar minyatür eriskinler degildir, onların da sizden farklı olabilen kendilerine göre gereksinimleri, duyguları var. Gürültülü sabırsız, talepkar, dagınıklar zaman zaman. Tamamen benmerkezcidirler, onlara göre dünya çevrelerinde döner ve onların istekleri her seyin üstünde yer alır. Böyle hisseden ve düsünen çocuklarda bir eriskin gibi davranmasını beklersek onların çocukluklarını yasamasına engel oluruz. Çocuklarımız sinirli, gergin oldugunda, öfkelendiginde duygularını yasamalarına izin verin. Fiziksel olarak siddet göstermek degil söz ettigimiz. Öfkelendiginde arkasından gitmeyin, bırakın yalnız kalsın bir süre duygularını yasasın. Sonrasında yanına giderek yasananları, duygularını konusmayı deneyebilirsiniz, zaman zaman özellikle de küçük çocuklar için geçerli olmak üzere,
Onlara kendi duygularını tanıtmak, dillendirmeleri için yardımcı olmak gerekebilir. Küçük çocukların özellikle de olumsuz oldugunu düsündükleri duygulardan korktuklarını, ifade etmekte güçlük çektiklerini biliyoruz, bu nedenle onlara bu tür duyguların da rahatlıkla söylenebilecegini, sonuçlarının kötü olmayacagını hem söylemek, hem de yasatmak gerekir. Öfkelenmek demek o insanı sevmemek demek degildir, öfkeli çocugunuza sıkıca sarılın ve sevginizi ona bu yolla aktarın, bir yandan da fiziksel siddete yelteniyorsa sarılarak onu da önlemis olursunuz.
Çocugunuzun davranıslarının altında yatan gereksinimi arastırın. “Her seyi etrafa atıyor, bagırıp çagırıyor” Acaba annesinin hastalıgı onu üzmüs ve duygularını böyle ifade edebiliyor olabilir mi? Veya kimsenin onunla ilgilenmedigini düsünüyor ve ilgi çekmek için bagırmayı seçiyor?Duygularını ifade etmeleri için küçük olduklarını hissediyorsanız onlara yardımcı olun” Çok sinirli oldugunu görüyorum, galiba arkadasına gitmene izin vermedigim için bana kızdın” gibi. Onu anladıgınızı ifade ettikten sonra sorunu çözmek için ona yardımcı olun. Dogal, mantıklı sonuçların ortaya çıkmasına olanak tanıyın. Çocuklar davranıslarının sonuçlarını görmeli ve davranıslarıyla ilgili ufak- tefek de olsa sorumluluk almaya baslamalı. Sürekli onları koruyarak, sıkıntılı durumlardan kurtararak deneyim yoluyla ögrenmeleri gerekenleri ögrenmelerine engel olabiliriz. Çocuklarımızı sürekli tehlikelerden, incinmelerden koruyamayız. İncinmeyi ve kendini tamir etmeyi ögrenecekler ve bu ögrenme sürecinde onlara hep destek olabilirsek, gereginde yol gösterebilirsek, en azından yanlarında oldugumuzu ve her ne olursa olsun onları sevdigimizi gösterebilirsek bu incinmeleri daha kolay atlatır, tehlikelere karsı kendilerini daha iyi korurlar. Çocugunuza emir vermeyin, yapılması gerekeni uygun durumlarda seçenekler halinde sunarakseçme sansı tanıyın. Yapılacak isle ilgili yetkilinin siz oldugunu hiç unutmayın. Çocugunuz olası seçeneklerden birini seçerek kendine güvenini arttıracaktır. Disiplinin, kuralların içine espri, oyun, gülmece katabilirsiniz. Çocugunuz size kızgınsa yastı atmaca oynayabilirsiniz. Kendinizi kontrol edemeyecek kadar kızgınsanız ortamdan uzaklasın. Uzaklasmanızın anlamını çocugunuzla paylasın, uzaklasmakla vereceginiz zarar çocugunuza verebileceginiz diger büyük zararlardan çok daha az olacaktır. Besleyici, sevgi dolu bir eriskinin ne kadar kabul gören, onurlandıran bir durum oldugunu anlayabilmek için çocuklugunuza geri dönün, kendi gereksinimlerinizi hatırlayın. Kuralları koydunuz, çocugunuza açıkladınız. Ancak o uyumakta direniyor. Sanki biraz fazla ödün veriyormussunuz gibi geliyor ya da bir türlü hayır diyemiyorsanız. Peki, hayır demekte neden zorlanıyor olabilirsiniz. Çocugumu yeterince göremiyorum, birlikte az vakit geçiriyoruz ve o zamanlarda onu zorlamak, kırmak istemiyorum. Çok katı bir egitim sistemiyle büyüdüm, çocuguma hayır demek dogru mu, acaba?Hayır desem de onun ısrarlarına nasılsa dayanamayacagım, bu sorunu nasıl halledecegimi bilemiyorum, o nedenle de bastan evet deyip geçistiriyorum. O kadar saat ona açıklama yapacagıma kendim yaparım daha iyi. Bu ve benzeri cümleler sizi hayır demekten alı koyar olabilir. Ancak “hayır” çocugunuzun önemli kelimelerinden biridir.

Peki; hayır
demek niçin bu kadar önemli ve gerekli?
   Çocugunuzun biçimlenmesine, kisilik sahibi olmasına, sorumlu, özgür, becerikli olmasın yardımcı olur. Engellenmek, bütün
istediklerinin olmayacagını ögrenmek çocugun psikolojik gelisiminde oldukça önemlidir.Hayır dediginizde çocugunuza sınır koymus oluyorsanız. Kabul edilmemis sınırlar çocugunuzu incitmez, aksine güven verir. Sınırlar belirsiz oldugunda çocugunuz kendini kararsız- güvensiz hissedecektir. Onun gereksinimlerini anlamanız demek her istedigini yapmasına izin vermek demedegildir. Ancak sınırları sürekli degistirmemek, “hayır”larınızda tutarlı olmak ta çok önemli. Bazı ”hayır”lar çocugun yasına göre ve bazı durumlara göre “evet” e dönüsebilir elbette. Genel anlamda tutarlılıgı elden bırakmayın yeter. Çocugunuzla arkadas olmayı çok fazla ön plana çıkarmayın. Çocugunuzla arkadas oldugunuzda onu yetiskin gibi kabul ederseniz onun çocuk olmaktan gelen haklarını elinden almıs olursunuz. Siz onun yasına inerseniz çocugunuz onu koruyan, aklı basında, sınır koyan anne- babadan yoksun kalır. Oyun içinde veya bazı durumlarda arkadaslık etmekten söz etmiyoruz elbette, bütün iliskiyi arkadaslık seklinde yasamaktan bahsetmekteyiz. Çocugunuzun bütün isteklerini her türlü zorluga gögüs gerip yaptıgınızı farz edelim, ancak onun yasamındaki diger insanlar bu derece fedakar olmayabilir, kendi isteklerini çocugunuzun hatırı için ertelemeyebilir, hatta ertelemeyecektir. Bu yüzden de; çocugunuzu erken yaslarda ertelemelere, beklemelere, vazgeçmelere ve kurallara uymaya alısmalıdır.

Hayır derken
nelere dikkat edecegiz?

* “Hayır”ları yumusak, sıcak; ancak net, kararlı bir tonda söyleyin. Hayır dedikten sonra çocugunuzun ilgisini çekebilecek, sevebilecegi bir duruma çekemeye ugrasın.

* Duygusal enerjinizi çocuklarınızın hosuna gidecek, ilgilerini çekecek seylere saklayın.Çocuklar ailelerinin duygusal enerjisini- ister olumlu isterse de olumsuz yönde- kendi üzerlerinde toplamaya çalısırlar, bu nedenle enerjinizi kızgınlık, öfke yerine gülmeye eglenmeye ayırırsanız çocugunuzla daha eglenceli ve daha saglıklı vakit geçirmis olursunuz.

* “Hayır” dediginiz seye yasamınızda ne kadar yer verdiginize bir göz atın. Kolanın zararlı bir içecek oldugunu anlatıp, bu nedenle onun içmesine izin vermiyorsunuz, ancak siz her aksam kola içiyorsunuz, çocugunuz için ne kadar inandırıcı olabilirsiniz.

* “Hayır” dediginiz seye karsı çocugunuzun ilgisi artabilir, sizi denemek amacıyla defalarca ve hatta bıktırırcasına bu istegini tekrarlayabilir. Sabırla “hayır”ınızı tekrarlayabilirseniz amacınıza ulasmıs olursunuz. Hem “hayır” dediginiz sey yapılmamıs olacak hem de çocugunuz sizin net tavrınız karsısında durmayı, davranıslarını ayarlamayı ögrenecektir.

* Çocugunuzun bir seyi yapmasına izin vermiyorsanız sadece “hayır” demek yeterli olmaz, çocugunuza farklı bir sey yapmayı önerebilirsiniz. “Birlikte yemek yapalım mı?” , “Boyama yapmaya ne dersin?”, “Lego oynamak ister misin?” gibi. Disiplin -otorite- “hayır” diyebilmek, ilk duyuldugunda insana ürküntü, tedirginlik veriyor olabilir. Hele de küçük çocugunuza karsı uygulanabilecek bir seymis gibi görünmüyor olabilir.
    Ancak; sınırını bilen, engellemeler karsısında kisiligini olusturabilen, gerektigi zaman vazgeçmeyi gereginde de direnebilmeyi bilen bir genç- bir eriskin yetistirebilmenin kosullarından biri de çocugunuzu dogru biçimde egitebilmek, disiplini yeterince ve geregince verebilmek. Ne olursa olsun, ne yasanırsa yasansın onları çok sevdiginizi söylemeyi unutmadan elbette.